Thép hộp đen là gì? Đó là thép ống hàn có tiết diện vuông hoặc chữ nhật, được cán từ thép cuộn và để nguyên bề mặt thép, không mạ kẽm. Tên “đen” đến từ màu sẫm của bề mặt thép cán nóng. Thép hộp đen rẻ hơn thép hộp mạ kẽm cùng quy cách, dễ hàn, dễ sơn, nên được dùng rất nhiều cho khung kèo, khung máy, nội thất và các kết cấu trong nhà. Bài viết giải thích quy trình sản xuất, tiêu chuẩn, quy cách và cách tính khối lượng, cách bảo vệ chống gỉ, ứng dụng và cách kiểm hàng khi mua.
Thép hộp đen là gì?
Thép hộp đen (còn gọi là hộp đen, sắt hộp đen) là sản phẩm thép rỗng, tiết diện vuông hoặc chữ nhật, thành mỏng, làm từ thép cacbon thấp. Thép được cán định hình từ băng thép rồi hàn dọc mép, sau đó định hình thành hộp. Bề mặt không có lớp phủ kẽm; nhà máy thường phủ một lớp dầu mỏng để hạn chế gỉ trong thời gian lưu kho.
Màu của hộp đen phụ thuộc nguyên liệu: hộp làm từ thép cuộn cán nóng có màu đen hoặc xanh đen của lớp vảy ô xít hình thành khi cán nóng; hộp làm từ thép cuộn cán nguội có bề mặt xám sáng và mịn hơn. Cả hai đều chưa mạ, nên đều cần sơn hoặc mạ khi dùng ở nơi ẩm.
Quy trình sản xuất thép hộp đen
- Nguyên liệu: thép cuộn cán nóng hoặc cán nguội. Khác biệt giữa hai loại nguyên liệu này được giải thích ở các trang thép cán nóng và thép cán nguội.
- Xẻ băng: cuộn thép được xẻ thành các băng có bề rộng bằng chu vi của hộp thành phẩm.
- Cán định hình: băng thép đi qua nhiều cặp trục, cuộn dần thành ống tròn.
- Hàn cao tần: hai mép băng được nung bằng dòng điện cao tần và ép lại, tạo đường hàn dọc liên tục; gờ hàn bên ngoài được bào phẳng.
- Định hình vuông, chữ nhật: ống tròn đi qua các trục định hình để thành hộp đúng kích thước, góc bo theo tiêu chuẩn.
- Nắn thẳng, cắt, đóng bó: cắt theo chiều dài (phổ biến 6 m), phủ dầu, in thông tin và đóng bó.
Tiêu chuẩn và quy cách thép hộp đen
Các tiêu chuẩn hay gặp trên chứng chỉ thép hộp ở Việt Nam:
- ASTM A500 (Mỹ): ống thép kết cấu hàn tạo hình nguội, gồm cả tiết diện tròn và hộp.
- JIS G3466 (Nhật): ống thép cacbon tiết diện vuông, chữ nhật dùng cho kết cấu chung, mác STKR400, STKR490.
- TCVN 3783 và các tiêu chuẩn cơ sở của nhà sản xuất; một số hãng có thêm AS/NZS 1163 (Úc).
Dải quy cách khác nhau theo hãng. Ví dụ theo công bố của các nhà sản xuất: Hòa Phát có hộp vuông từ 12 × 12 đến 150 × 150 mm, hộp chữ nhật từ 10 × 30 đến 100 × 200 mm, và từ năm 2019 bổ sung cỡ lớn như 200 × 200, 250 × 250, 200 × 300 mm; Hoa Sen công bố hộp đen độ dày từ 1,6 đến 3,8 mm; Vina One có hộp theo JIS G3466 dày đến 9 mm. Chiều dài thông dụng là 6 m mỗi cây.
Cách tính khối lượng thép hộp đen
Khối lượng 1 m thép hộp tính gần đúng theo công thức:
Khối lượng (kg/m) = [2 × (A + B) − 4 × T] × T × 0,00785
Trong đó A, B là hai cạnh ngoài và T là độ dày thành, đều tính bằng mm. Với hộp vuông thì A = B. Một số quy cách thông dụng:
| Quy cách (mm) | Khối lượng (kg/m) | 1 cây 6 m (kg) |
|---|---|---|
| 20 × 20 × 1,0 | 0,597 | 3,58 |
| 30 × 30 × 1,2 | 1,085 | 6,51 |
| 40 × 40 × 1,4 | 1,697 | 10,18 |
| 50 × 50 × 1,4 | 2,136 | 12,82 |
| 40 × 80 × 1,4 | 2,576 | 15,46 |
| 50 × 100 × 1,8 | 4,137 | 24,82 |
| 60 × 120 × 2,0 | 5,526 | 33,16 |
Khối lượng thực tế có thể khác chút ít do bo góc và dung sai độ dày. Khi mua theo cây, hãy hỏi khối lượng mỗi cây để quy ra giá theo kg. Nếu cần biết hộp chịu được bao nhiêu tải, xem bảng tra khả năng chịu lực thép hộp theo nhịp.
Ưu điểm và hạn chế của thép hộp đen
| Ưu điểm | Hạn chế |
|---|---|
| Giá theo kg thường thấp hơn hộp mạ kẽm cùng hãng, cùng quy cách | Dễ gỉ nếu không được sơn, mạ |
| Hàn dễ, không sinh khói kẽm như khi hàn hộp mạ | Phải tốn thêm công làm sạch dầu, gỉ và sơn |
| Sơn bám tốt sau khi làm sạch, sơn tĩnh điện đẹp | Cần bảo trì lớp sơn khi dùng ngoài trời |
| Có dải độ dày lớn, kể cả hộp cỡ lớn cho kết cấu | Bên trong lòng hộp khó sơn, dễ gỉ nếu đọng nước |
So sánh chi tiết với hộp mạ kẽm, kèm cách chọn theo môi trường sử dụng, có trong bài nên chọn thép hộp đen hay mạ kẽm.
Bảo vệ thép hộp đen chống gỉ
- Làm sạch trước khi sơn: tẩy dầu bằng dung môi, đánh gỉ bằng bàn chải sắt hoặc phun bi. Sơn lên lớp dầu sẽ bong rất nhanh.
- Sơn lót chống gỉ và sơn phủ: giải pháp phổ biến cho khung trong nhà, mái che có mái tôn.
- Sơn tĩnh điện: cho đồ nội thất, cửa, lan can cần thẩm mỹ.
- Mạ kẽm nhúng nóng sau gia công: khi khung phải ở ngoài trời lâu dài; cần khoan lỗ thoát khí, thoát kẽm ở đầu hộp kín.
- Bịt đầu hộp để nước không vào lòng hộp.
Thép hộp đen dùng để làm gì?
- Khung kèo, xà gồ mái nhà dân khi được sơn bảo vệ, mái tôn che mưa.
- Khung gác lửng, cầu thang, vách ngăn trong nhà.
- Khung máy, bàn thao tác, giá kệ kho trong xưởng.
- Nội thất: bàn ghế, giường, kệ sơn tĩnh điện.
- Khung biển quảng cáo trong nhà, nhà tạm, lán trại.
- Khung xe, thùng xe, rơ moóc trong cơ khí.
Thép hộp đen là một trong nhiều dòng thép hộp; tổng quan các dòng còn lại có trong bài phân loại thép hộp.
Kinh nghiệm kiểm tra khi mua thép hộp đen
- Đo độ dày thành bằng thước kẹp ở giữa mặt hộp, tránh góc bo và đường hàn. Hàng mỏng hơn độ dày đặt mua là hàng “thiếu ly”.
- Đo kích thước ngoài và kiểm tra góc vuông, hộp không bị méo, vặn.
- Cân một cây 6 m, so với khối lượng tính theo công thức ở trên.
- Kiểm đường hàn: liền, không hở, không nứt khi uốn thử một mẩu.
- Bề mặt: chấp nhận gỉ mỏng bề mặt (làm sạch được), loại cây gỉ ăn sâu, rỗ.
- Thông tin in trên cây và chứng chỉ: hãng, quy cách, độ dày, tiêu chuẩn; đối chiếu với CO CQ của lô hàng.
Giá thép hộp đen tính thế nào?
Thép hộp thường được báo giá theo cây hoặc theo kg. Để so sánh công bằng, hãy quy về đồng/kg bằng cách chia giá cây cho khối lượng cây. Giá phụ thuộc thương hiệu, độ dày (hộp mỏng thường có đơn giá/kg cao hơn), kích thước và số lượng. Bảng giá theo quy cách có ở trang giá thép hộp hôm nay; với hàng Hoa Sen có trang riêng giá thép hộp Hoa Sen.
Câu hỏi thường gặp
Thép hộp đen là gì?
Là thép ống hàn tiết diện vuông hoặc chữ nhật, làm từ thép cacbon thấp, không mạ kẽm.
Thép hộp đen có bị gỉ không?
Có, nếu không được sơn hoặc mạ. Dùng trong nhà khô ráo và sơn đúng cách thì bền lâu.
Thép hộp đen dài bao nhiêu mét?
Phổ biến 6 m mỗi cây, có thể cắt theo yêu cầu.
Thép hộp đen và hộp mạ kẽm, loại nào nặng hơn?
Cùng quy cách, hộp mạ nặng hơn rất ít do lớp kẽm mỏng; chênh lệch thường không đáng kể khi tính khối lượng.
Kết luận
Thép hộp đen là thép hộp hàn chưa mạ, giá hợp lý, dễ hàn và dễ sơn, rất phù hợp cho kết cấu trong nhà và các hạng mục có sơn bảo vệ. Chọn đúng quy cách, kiểm độ dày và khối lượng khi nhận, làm sạch và sơn đúng cách sẽ giúp khung thép hộp đen bền lâu. Cần báo giá thép hộp đen theo quy cách, hãy liên hệ Giá Thép Hôm Nay.