Thép tấm SS400 là gì? SS400 là mác thép kết cấu thông dụng theo tiêu chuẩn Nhật JIS G3101, có giới hạn bền kéo từ 400 đến 510 MPa và giới hạn chảy tối thiểu 245 MPa với tấm dày đến 16 mm. Đây là mác thép tấm cán nóng phổ biến nhất ở Việt Nam, dùng cho bản mã, kết cấu nhà xưởng, khung máy, bồn bể và đóng tàu nhỏ. Bài viết giải thích ý nghĩa ký hiệu, yêu cầu của tiêu chuẩn về thành phần hóa học và cơ tính, so sánh với A36, Q235B, S235JR, điểm cần lưu ý khi hàn và cách đọc chứng chỉ khi mua.
Thép tấm SS400 là gì? Ý nghĩa ký hiệu
SS400 là một mác thép trong tiêu chuẩn Nhật Bản JIS G3101 (thép cán dùng cho kết cấu chung). Tiêu chuẩn này áp dụng cho thép tấm, thép băng, thép hình và thép thanh cán nóng.
- SS là viết tắt của Steel Structure, nghĩa là thép kết cấu.
- 400 là giới hạn bền kéo tối thiểu 400 N/mm² (MPa).
“Thép tấm SS400” vì vậy là thép tấm cán nóng sản xuất theo mác SS400. Trong cùng tiêu chuẩn còn có các mác khác như SS330, SS490, SS540, với độ bền tăng dần.
Yêu cầu của JIS G3101 đối với SS400
Thành phần hóa học
Điểm đặc biệt của SS400 là tiêu chuẩn chỉ giới hạn tạp chất phốt pho và lưu huỳnh, không quy định hàm lượng cacbon, mangan hay silic:
| Nguyên tố | Giới hạn với SS400 |
|---|---|
| Phốt pho (P) | Tối đa 0,050% |
| Lưu huỳnh (S) | Tối đa 0,050% |
| Cacbon (C), Mangan (Mn), Silic (Si) | Không quy định |
Trong thực tế, các nhà máy thường sản xuất SS400 với hàm lượng cacbon thấp để thép dẻo và dễ gia công, nhưng con số cụ thể nằm trên chứng chỉ của từng lô, không phải trong tiêu chuẩn.
Cơ tính
| Chiều dày tấm | Giới hạn chảy tối thiểu | Giới hạn bền kéo |
|---|---|---|
| Đến 16 mm | 245 MPa | 400 đến 510 MPa |
| Trên 16 đến 40 mm | 235 MPa | |
| Trên 40 đến 100 mm | 215 MPa | |
| Trên 100 mm | 205 MPa |
Độ giãn dài tối thiểu phụ thuộc chiều dày và loại mẫu thử, khoảng 17% đến 23%. Tấm càng dày thì giới hạn chảy yêu cầu càng thấp, nên khi đối chiếu chứng chỉ phải xem đúng nhóm chiều dày.
SS400 có hàn được không?
Có, SS400 được hàn hằng ngày trong các xưởng kết cấu. Tuy nhiên cần hiểu đúng: vì JIS G3101 không giới hạn cacbon và các nguyên tố hợp kim, tiêu chuẩn không bảo đảm tính hàn của SS400. Với kết cấu hàn quan trọng, nhiều thiết kế chỉ định thép theo JIS G3106 (thép cán cho kết cấu hàn), như SM400 hay SM490, vốn có giới hạn cacbon và đương lượng cacbon.
Khi dùng SS400 cho kết cấu hàn, nên:
- Xem hàm lượng cacbon và mangan trên chứng chỉ lô hàng, tính đương lượng cacbon nếu tấm dày.
- Tuân thủ quy trình hàn, nung sơ bộ với tấm dày theo chỉ dẫn kỹ thuật.
- Không tự ý thay SM490 bằng SS400 khi bản vẽ đã chỉ định.
So sánh SS400 với A36, Q235B, S235JR
| Mác | Tiêu chuẩn | Giới hạn chảy tối thiểu (tấm mỏng) | Giới hạn bền kéo | Giới hạn cacbon |
|---|---|---|---|---|
| SS400 | JIS G3101 (Nhật) | 245 MPa | 400 đến 510 MPa | Không quy định |
| A36 | ASTM (Mỹ) | 250 MPa | 400 đến 550 MPa | Có, theo chiều dày |
| Q235B | GB/T 700 (Trung Quốc) | 235 MPa | 370 đến 500 MPa | Có |
| S235JR | EN 10025-2 (châu Âu) | 235 MPa | 360 đến 510 MPa | Có |
Bốn mác này có cường độ gần nhau nên thường được coi là “tương đương” khi mua bán. Tuy nhiên chúng khác nhau về yêu cầu hóa học, thử va đập và dung sai, nên việc thay thế mác trên bản vẽ phải được kỹ sư thiết kế chấp thuận. Khi cần cường độ cao hơn, các mác như Q355 được dùng; khác biệt giữa hai nhóm được phân tích trong bài so sánh thép tấm SS400 và Q345.
Quy cách thép tấm SS400 thông dụng
- Độ dày: từ khoảng 2 mm đến trên 100 mm; phổ biến 3, 4, 5, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 20, 25, 30 mm.
- Khổ tấm: 1500 × 6000, 2000 × 6000, 2000 × 12000 mm; ngoài ra có tấm cắt từ cuộn theo chiều dài yêu cầu.
- Dạng cung cấp: thép cuộn cán nóng (HRC) cho chiều dày mỏng, tấm cán từ phôi cho chiều dày lớn.
Khối lượng mỗi tấm tính bằng độ dày (mm) nhân diện tích (m²) nhân 7,85; bảng tra đầy đủ có trong bài công thức tính kg thép tấm.
SS400 khác thép tấm cán nguội SPCC thế nào?
Hai loại hay bị đặt cạnh nhau trong báo giá nhưng khác hẳn về bản chất:
| Tiêu chí | SS400 | SPCC |
|---|---|---|
| Tiêu chuẩn | JIS G3101, thép kết cấu cán nóng | JIS G3141, thép cacbon cán nguội |
| Mục đích | Chịu lực trong kết cấu, cơ khí | Gia công tạo hình, dập, uốn chi tiết mỏng |
| Chiều dày thông dụng | Từ vài mm đến hàng chục mm | Mỏng, thường dưới 3 mm |
| Bề mặt | Có vảy cán, sẫm màu | Mịn, sáng, dung sai chiều dày chặt |
| Cơ tính được bảo đảm | Giới hạn chảy, bền kéo, giãn dài | Chủ yếu độ dẻo, khả năng tạo hình |
Nếu bạn cần thép mỏng bề mặt đẹp để làm vỏ tủ điện hay chi tiết dập, xem bài thép tấm cán nguội SPCC là gì. Mặt bằng giá các loại thép tấm có ở trang tổng hợp giá thép tấm.
Thép tấm SS400 dùng để làm gì?
- Kết cấu thép: bản mã, bản đế chân cột, sườn tăng cứng, dầm tổ hợp của nhà xưởng. Xem thêm bài ứng dụng bản mã trong kết cấu.
- Cơ khí chế tạo: khung máy, bệ máy, giá đỡ, thùng xe, sàn xe.
- Bồn bể, silo, ống khói không chịu áp lực cao.
- Đóng tàu nhỏ, sà lan, phao (tàu lớn dùng thép đóng tàu có đăng kiểm riêng).
- Cầu thang, sàn thao tác (thường dùng thép tấm gân cùng mác).
Cách đọc chứng chỉ thép tấm SS400
Khi nhận hàng, chứng chỉ chất lượng của nhà máy cần ghi:
- Tiêu chuẩn JIS G3101 và mác SS400.
- Kích thước tấm, số mẻ nấu hoặc số lô, khớp với ký hiệu trên tấm.
- Thành phần hóa học: P và S không vượt 0,050%; tham khảo C, Mn để đánh giá tính hàn.
- Giới hạn chảy không thấp hơn mức của nhóm chiều dày; giới hạn bền nằm trong 400 đến 510 MPa.
- Độ giãn dài và kết quả thử uốn đạt.
Hướng dẫn đối chiếu chứng chỉ với lô hàng có trong bài giấy chứng nhận chất lượng CQ.
Thép tấm SS400 của những nhà sản xuất nào?
Ở Việt Nam, thép tấm và thép cuộn cán nóng mác SS400 có nguồn sản xuất trong nước (ví dụ thép cuộn cán nóng của Hòa Phát Dung Quất, Formosa Hà Tĩnh) và nguồn nhập khẩu từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc. Giá tham khảo theo nguồn có ở trang thép tấm Hòa Phát, Formosa, Posco và trang tổng hợp giá thép tấm SS400 cán nóng.
So sánh giới hạn chảy của SS400 với CT3, Q235B, A36, Q355 và thép cốt bê tông có trong bài bảng giới hạn chảy các mác thép thông dụng.
Câu hỏi thường gặp
SS400 là thép gì?
Là thép cacbon dùng cho kết cấu chung theo JIS G3101, giới hạn bền kéo 400 đến 510 MPa.
Thép SS400 có phải thép không gỉ không?
Không. SS400 là thép cacbon thông thường, dễ gỉ, cần sơn hoặc mạ khi dùng ngoài trời. Chữ “SS” ở đây là thép kết cấu, không liên quan đến “stainless steel”.
SS400 tương đương mác nào?
Về cường độ gần với A36, Q235B, S235JR, nhưng khác yêu cầu hóa học và thử nghiệm; thay thế phải được thiết kế chấp thuận.
Giới hạn chảy của SS400 là bao nhiêu?
Tối thiểu 245 MPa với tấm dày đến 16 mm, giảm dần còn 235, 215 và 205 MPa với tấm dày hơn.
Kết luận
Thép tấm SS400 là mác thép kết cấu thông dụng theo JIS G3101, giới hạn bền kéo 400 đến 510 MPa, giới hạn chảy tối thiểu từ 245 MPa tùy chiều dày, chỉ giới hạn P và S. Nhờ dễ gia công và giá hợp lý, SS400 có mặt trong hầu hết kết cấu thép và cơ khí; với kết cấu hàn quan trọng, hãy xem kỹ chứng chỉ hoặc dùng mác chỉ định cho kết cấu hàn. Cần báo giá thép tấm SS400 theo độ dày và khổ, hãy liên hệ Giá Thép Hôm Nay.