Đọc tin thị trường thấy “giá HRC tăng”, vào xưởng cơ khí lại nghe “lưỡi dao này 60 HRC”. Hai chữ HRC đó là hai thứ khác hẳn nhau. Thép HRC là gì trong ngành thép thì có một nghĩa rõ: thép cuộn cán nóng, nguyên liệu đầu vào của thép tấm, ống, hộp và tôn mạ. Bài này đi qua đặc điểm, quy cách, mác thép, cách đọc nhãn cuộn, vì sao giá HRC kéo theo giá cả loạt sản phẩm khác, và chỉ ra chỗ hay nhầm với độ cứng Rockwell C.
1. Thép HRC là gì
HRC là viết tắt của Hot Rolled Coil, tức thép cuộn cán nóng. Đây là thép dẹt được cán từ phôi phiến khi thép còn nóng đỏ, cán mỏng dần qua nhiều giá cán rồi cuộn thành cuộn nặng vài tấn đến vài chục tấn. HRC là tên gọi theo dạng sản phẩm, không phải một mác thép: cùng là HRC nhưng có cuộn mác SPHC dùng để dập, có cuộn mác SS400 dùng làm kết cấu.
Từ cuộn HRC, nhà máy và đại lý làm ra nhiều sản phẩm khác: xả phẳng cắt thành thép tấm, xẻ băng để cán ống, hộp, xà gồ, tẩy gỉ rồi cán nguội thành thép mỏng làm nền tôn mạ. Vì vậy HRC được coi là sản phẩm nền của nhóm thép dẹt.
2. Đặc điểm thép HRC
2.1. Bề mặt
Bề mặt màu xanh đen hoặc xám đen do lớp vảy ô xít hình thành khi thép nóng gặp không khí, sờ hơi nhám. Để lâu trong kho ẩm sẽ có vệt gỉ vàng nâu. Gỉ mỏng bề mặt là bình thường, nhưng gỉ sâu, rỗ, nứt mép, tách lớp thì cần kiểm tra trước khi dùng.
2.2. Quy cách
Cuộn HRC Hòa Phát có độ dày từ 1,2 mm, các báo cáo gần đây ghi dải từ 1,2 đến 19 mm, khổ rộng 700 đến 1.650 mm. Mép cuộn có thể là mép cán (hơi tròn, gợn) hoặc đã xẻ biên. Khi mua cuộn cần biết thêm khối lượng cuộn và đường kính trong để khớp với cẩu và máy xả cuộn. Theo Hòa Phát, dung sai chiều dày HRC chỉ khoảng ±0,05 đến ±0,1 mm tùy độ dày và khổ.
2.3. Mác thép và tiêu chuẩn
| Mác | Tiêu chuẩn | Dùng cho |
|---|---|---|
| SPHC, SPHD, SPHE | JIS G3131 | Thương mại, dập, dập sâu. SPHC hay dùng cán ống, hộp, xà gồ |
| SAE 1006, 1008 | SAE J403 (thành phần) | Thép cacbon thấp, làm nguyên liệu cán nguội, kéo dây, dập |
| SS400 | JIS G3101 | Kết cấu thông dụng, thép tấm bản mã, khung |
| SM400, SM490 | JIS G3106 | Kết cấu hàn |
| A36 | ASTM A36 | Kết cấu thông dụng theo tiêu chuẩn Mỹ |
| Q235B, Q355B | GB/T 700, GB/T 1591 | Kết cấu theo tiêu chuẩn Trung Quốc |
Hai mác có cơ tính gần nhau chưa chắc thay được cho nhau, vì khác nhau ở giới hạn hóa học và yêu cầu thử nghiệm. Cơ tính SS400 theo từng dải độ dày có ở bài giới hạn chảy SS400 theo độ dày tấm.
2.4. Đọc nhãn cuộn và kiểm tra khi nhận hàng
- Nhãn cuộn: tên nhà sản xuất, mác thép, tiêu chuẩn, độ dày, khổ, khối lượng, số cuộn, số mẻ luyện. Với cuộn Hòa Phát, số ID được in phun ở mặt bên và có nhãn ở mặt trong cuộn.
- Chứng chỉ (mill test certificate): số cuộn, số mẻ trên chứng chỉ phải khớp nhãn. Kiểm thành phần hóa học, giới hạn chảy, giới hạn bền, độ giãn dài so với mác đặt hàng.
- Đo thực tế: đo độ dày bằng panme ở vài điểm cách mép, cân lại cuộn, xem mép có nứt, cuộn có bị móp, lệch lớp không.
3. Quy trình sản xuất thép HRC
- Phôi phiến: thép lỏng từ lò cao, lò thổi hoặc lò điện được đúc liên tục thành phôi dẹt (slab).
- Nung: phôi được nung lại trên 1.000 độ C cho dẻo.
- Cán thô, cán tinh: phôi đi qua các giá cán, mỏng dần tới độ dày thành phẩm, nhiệt độ cán được kiểm soát để đạt cơ tính.
- Làm nguội có kiểm soát: phun nước trên băng chuyền, tốc độ nguội quyết định tổ chức hạt và cơ tính.
- Cuộn và kiểm tra: cuộn thành cuộn, cân, đo, dán nhãn.
Trong nước, HRC quy mô lớn có hai nguồn: Hòa Phát Dung Quất với dây chuyền cán nóng Danieli QSP công suất 3,5 triệu tấn mỗi năm, cuộn đầu tiên ra tháng 5/2020, và Formosa Hà Tĩnh. Phần còn thiếu nhập khẩu. Danh sách nhà sản xuất theo từng mảng có ở bài các nhà sản xuất HRC và thép dẹt trong nước.
4. Thép HRC và thép CRC khác nhau thế nào
CRC (cold rolled coil) là thép cuộn cán nguội, làm từ chính HRC: tẩy vảy, cán tiếp ở nhiệt độ thường cho mỏng hơn, rồi thường ủ lại. CRC mỏng hơn (thường dưới 3 mm), mịn và chính xác hơn, giá cao hơn. HRC dày hơn, rẻ hơn, bề mặt có vảy. So sánh chi tiết theo từng tiêu chí có ở bài HRC và CRC khác nhau ở đâu.
5. Ứng dụng của thép HRC
- Thép tấm: cuộn xả phẳng cắt tấm làm bản mã, bản đế, sàn thao tác, thùng xe, bồn bể.
- Ống, hộp, xà gồ đen: cuộn xẻ băng rồi tạo hình nguội, hàn mép.
- Nguyên liệu cán nguội: làm thép cán nguội SPCC và nền cho tôn mạ kẽm, tôn lạnh.
- Cơ khí, đóng tàu, ô tô: khung xe, sàn xe, chi tiết dập, vỏ tàu (thép đóng tàu dùng mác theo đăng kiểm riêng).
6. Ưu nhược điểm của thép HRC
| Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|
| Giá thấp hơn thép cán nguội cùng độ dày | Bề mặt có vảy, phải làm sạch nếu cần sơn đẹp |
| Dải độ dày rộng, dày tới gần 20 mm ở dạng cuộn | Dung sai và độ phẳng kém hơn cán nguội |
| Dẻo, dễ hàn, cắt, chấn với mác SS400, SPHC | Không có lớp chống gỉ, để ngoài trời phải sơn hoặc mạ |
| Một cuộn làm ra được nhiều sản phẩm: tấm, băng, ống, hộp | Cuộn nặng, cần cẩu và máy xả cuộn phù hợp |
7. Giá HRC và vì sao nó kéo theo giá tôn, ống, hộp
Vì HRC là nguyên liệu của thép tấm, ống, hộp, xà gồ và (qua cán nguội) tôn mạ, nên giá HRC tăng thì giá các sản phẩm này thường bị kéo lên theo, chỉ chênh nhau về thời điểm tùy lượng hàng tồn của nhà máy và đại lý. Thị trường theo dõi giá HRC qua nhiều chỉ số: HRC kỳ hạn trên sàn Thượng Hải (nhân dân tệ/tấn), HRC Mỹ trên sàn CME (USD/tấn ngắn), giá chào HRC châu Âu, và giá chào bán HRC của Hòa Phát, Formosa trong nước. Cách đọc từng chỉ số có ở bài các chỉ số giá HRC thế giới.
Giá HRC trong nước còn chịu tác động của thuế. Từ ngày 6/7/2025, HRC nhập từ Trung Quốc dày 1,2 đến 25,4 mm, rộng đến 1.880 mm chịu thuế chống bán phá giá 23,1 đến 27,83% trong 5 năm theo Quyết định 1959/QĐ-BCT. Chi tiết có ở bài thuế chống bán phá giá HRC Trung Quốc.
8. Đừng nhầm HRC với độ cứng Rockwell C
Trong cơ khí, HRC còn là ký hiệu thang đo độ cứng Rockwell C: mũi kim cương hình nón ấn vào thép, đọc độ sâu ra số. “Dao 58 đến 62 HRC”, “thép SKD11 tôi đạt 60 HRC” là nói độ cứng sau nhiệt luyện, không liên quan gì tới thép cuộn cán nóng. Thép cuộn cán nóng thông thường mềm tới mức không đo bằng thang C, mà dùng thang Rockwell B (HRB) hoặc Brinell (HB). Thấy “HRC” đi kèm một con số 40, 50, 60 thì đó là độ cứng, thấy “HRC” đi kèm độ dày, khổ, giá theo tấn thì đó là thép cuộn.
9. Câu hỏi thường gặp
Thép HRC là viết tắt của từ gì?
Trong buôn bán thép là Hot Rolled Coil, thép cuộn cán nóng. Trong cơ khí, HRC còn là Hardness Rockwell C, thang đo độ cứng.
Thép HRC dùng để làm gì?
Cắt thành thép tấm, xẻ băng làm ống, hộp, xà gồ, làm nguyên liệu cán nguội và mạ tôn, dùng trong cơ khí, đóng tàu, ô tô.
Thép HRC Hòa Phát dày bao nhiêu?
Theo các báo cáo về sản phẩm của Hòa Phát, cuộn HRC có độ dày từ 1,2 mm đến khoảng 19 mm, khổ 700 đến 1.650 mm. Mác thép phổ biến gồm SAE 1006, SPHC, SS400.
Thép HRC có phải thép tấm không?
HRC là dạng cuộn. Thép tấm cán nóng mỏng và trung bình thường được cắt từ cuộn HRC, còn tấm rất dày thì cán trực tiếp thành tấm trên máy cán tấm.
Kết luận
Thép HRC là thép cuộn cán nóng, nguyên liệu nền của thép tấm, ống, hộp và tôn mạ, nên theo dõi giá HRC là cách đoán sớm giá các sản phẩm này. Khi mua, hỏi rõ mác thép, tiêu chuẩn, độ dày, khổ và đối chiếu nhãn cuộn với chứng chỉ. Giá thép tấm cắt từ cuộn Hòa Phát, Formosa và hàng nhập xem tại trang giá thép tấm cắt từ cuộn HRC, cần báo giá theo quy cách thì gọi Giá Thép Hôm Nay qua hotline 0906 341 094.