SPCC là mác thép tấm và thép cuộn cán nguội loại thương mại theo tiêu chuẩn Nhật JIS G3141. Thép SPCC mỏng, bề mặt mịn, dung sai chiều dày chặt và dễ uốn, chấn, dập, nên được dùng nhiều cho vỏ tủ điện, đồ gia dụng, nội thất kim loại và làm nền cho tôn mạ. Bài viết giải thích ý nghĩa ký hiệu SPCC và các hậu tố như SD, SB, 1B, các mác cùng nhóm SPCD, SPCE, yêu cầu của tiêu chuẩn, cách phân biệt với SPHC và SS400, và những lưu ý khi mua.
SPCC là gì?
SPCC là một mác trong tiêu chuẩn JIS G3141: thép tấm và thép băng cacbon cán nguội. Ký hiệu được hiểu như sau:
- S: Steel (thép).
- P: Plate, chỉ sản phẩm dạng tấm, băng.
- C: Cold, cán nguội.
- C: Commercial, loại thương mại dùng cho mục đích thông thường.
Như vậy SPCC là thép cán nguội dùng cho gia công thông thường như uốn, chấn, dập nông. Với chi tiết dập sâu, tiêu chuẩn có các mác chuyên dụng hơn.
Các mác trong JIS G3141
| Mác | Mục đích |
|---|---|
| SPCC | Thương mại, gia công thông thường |
| SPCD | Dập (drawing) |
| SPCE | Dập sâu (deep drawing) |
| SPCF, SPCG | Dập sâu đặc biệt, không hóa già |
Mác càng về sau, thép càng mềm, độ giãn dài càng cao, phù hợp chi tiết tạo hình phức tạp như vỏ xe, bồn rửa, nhưng giá cũng cao hơn. Với vỏ tủ, hộp, chi tiết chấn gấp đơn giản, SPCC là đủ.
Đọc hậu tố: SPCC-SD, SPCC-SB, SPCC-1B, SPCCT
Sau tên mác thường có hai ký tự: ký tự thứ nhất là độ cứng (temper), ký tự thứ hai là bề mặt (finish).
| Ký hiệu độ cứng | Ý nghĩa |
|---|---|
| A | Trạng thái ủ (as-annealed), mềm nhất |
| S | Độ cứng tiêu chuẩn (standard temper), phổ biến nhất |
| 8 | 1/8 cứng |
| 4 | 1/4 cứng |
| 2 | 1/2 cứng |
| 1 | Cứng hoàn toàn (full hard) |
| Ký hiệu bề mặt | Ý nghĩa |
|---|---|
| D | Bề mặt mờ (dull), bám sơn tốt |
| B | Bề mặt bóng (bright) |
Ví dụ SPCC-SD là SPCC độ cứng tiêu chuẩn, bề mặt mờ, loại phổ biến nhất trên thị trường; SPCC-SB cùng độ cứng nhưng bề mặt bóng; SPCC-1B là thép cứng hoàn toàn, bề mặt bóng. Khi thêm chữ T (SPCCT), người mua yêu cầu nhà máy bảo đảm kết quả thử kéo (giới hạn bền kéo tối thiểu 270 MPa và độ giãn dài theo chiều dày).
Lưu ý: các ký hiệu bề mặt 2B, BA hay gặp là của thép không gỉ (inox) theo tiêu chuẩn khác, không phải ký hiệu của SPCC. Nếu báo giá ghi “SPCC 2B” hay “SPCC BA”, hãy hỏi lại để tránh nhầm hàng.
Yêu cầu của JIS G3141 với SPCC
- Thành phần hóa học: cacbon tối đa 0,15%, phốt pho tối đa 0,100%, mangan và lưu huỳnh có giới hạn tối đa; giá trị cụ thể theo phiên bản tiêu chuẩn ghi trên chứng chỉ.
- Cơ tính: với SPCC thông thường, cơ tính chỉ được bảo đảm khi người mua yêu cầu (ký hiệu T). Khi đó giới hạn bền kéo tối thiểu là 270 MPa.
- Dung sai chiều dày: chặt hơn nhiều so với thép cán nóng, phù hợp chi tiết cần độ chính xác.
SPCC được sản xuất như thế nào?
- Thép cuộn cán nóng được tẩy gỉ (loại bỏ vảy ô xít bằng axit).
- Cán nguội ở nhiệt độ thường qua nhiều lượt để giảm chiều dày, tăng độ chính xác và độ mịn bề mặt. Thép sau bước này rất cứng (full hard).
- Ủ (nung trong lò khí bảo vệ) để thép mềm trở lại.
- Cán là nhẹ (skin pass) để tạo độ phẳng, bề mặt mờ hoặc bóng theo yêu cầu.
- Phủ dầu chống gỉ, cắt tấm hoặc để cuộn.
Thép cán nguội cứng (chưa ủ) còn được dùng làm nền cho dây chuyền mạ kẽm, mạ nhôm kẽm để sản xuất tôn. Giá các loại tôn mạ có tại trang giá tôn.
Phân biệt SPCC, SPHC và SS400
| Tiêu chí | SPCC | SPHC | SS400 |
|---|---|---|---|
| Tiêu chuẩn | JIS G3141 | JIS G3131 | JIS G3101 |
| Loại | Cán nguội | Cán nóng (thường dùng dạng đã tẩy gỉ) | Cán nóng, thép kết cấu |
| Chiều dày thông dụng | Mỏng, thường dưới 3 mm | Từ khoảng 1,2 mm trở lên | Từ vài mm đến hàng chục mm |
| Bề mặt | Mịn, sáng | Xám (sau tẩy gỉ) hoặc có vảy cán | Có vảy cán, sẫm màu |
| Mục đích | Tạo hình, chi tiết đẹp | Tạo hình chi tiết dày hơn | Chịu lực kết cấu |
Nếu cần thép chịu lực cho kết cấu, xem bài mác SS400 theo JIS G3101.
Thép tấm SPCC dùng để làm gì?
- Vỏ tủ điện, tủ PCCC, máng cáp sơn tĩnh điện.
- Đồ gia dụng: vỏ máy giặt, tủ lạnh, lò nướng, vỏ máy tính.
- Nội thất kim loại: tủ hồ sơ, tủ locker, bàn ghế văn phòng.
- Chi tiết ô tô, xe máy không yêu cầu dập sâu.
- Thùng phuy, hộp, chi tiết dập nông.
Quy cách và cách tính khối lượng
Thép tấm SPCC thường có chiều dày từ vài phần mười mm đến khoảng 3 mm, khổ rộng phổ biến 1000, 1219, 1250 mm; tấm cắt sẵn hay gặp khổ 1219 × 2438 mm (4 × 8 feet) và 1250 × 2500 mm. Khối lượng tính như thép tấm thông thường: độ dày (mm) × rộng (m) × dài (m) × 7,85. Ví dụ tấm 1 mm khổ 1219 × 2438 mm nặng khoảng 23,3 kg. Bảng tra chi tiết có trong bài hướng dẫn tính trọng lượng thép tấm.
Lưu ý khi mua và gia công thép SPCC
- Ghi rõ mác và hậu tố: SPCC-SD hay SPCC-SB, có cần SPCCT hay không; dập sâu thì cân nhắc SPCD, SPCE.
- Đo chiều dày bằng panme: thép mỏng, chênh 0,05 mm đã đáng kể.
- Kiểm bề mặt: không gỉ, không vết lõm, vết xước sâu, dầu phủ đều.
- Bảo quản khô ráo: SPCC không có lớp mạ, gỉ rất nhanh khi gặp ẩm; không để tấm tiếp xúc nước.
- Xử lý bề mặt trước khi sơn: tẩy dầu, phốt phát hóa để sơn tĩnh điện bám tốt.
- Không dùng ngoài trời khi chưa sơn, mạ: nếu cần chống gỉ sẵn, chọn thép tấm mạ kẽm.
Giá thép tấm cán nguội theo độ dày được cập nhật tại trang bảng giá thép tấm cán nguội; nếu cần loại đã mạ kẽm, xem trang thép tấm mạ kẽm.
Câu hỏi thường gặp
SPCC là thép gì?
Là thép tấm, thép cuộn cacbon cán nguội loại thương mại theo JIS G3141.
SPCC-SD nghĩa là gì?
SPCC có độ cứng tiêu chuẩn (S) và bề mặt mờ (D), là loại phổ biến nhất.
SPCC có phải inox không?
Không. SPCC là thép cacbon, dễ gỉ. Các ký hiệu 2B, BA là bề mặt của inox, không thuộc SPCC.
SPCC có hàn được không?
Có, SPCC là thép cacbon thấp nên hàn được; với tấm mỏng nên dùng hàn điểm, hàn MIG/TIG để tránh thủng và cong vênh.
Kết luận
SPCC là thép cán nguội thương mại theo JIS G3141, mỏng, mịn, chính xác về chiều dày và dễ tạo hình. Hiểu đúng hậu tố độ cứng và bề mặt (như SD, SB, 1B), phân biệt với SPHC, SS400 và tránh nhầm với ký hiệu bề mặt inox sẽ giúp bạn đặt đúng hàng. Cần báo giá thép tấm cán nguội SPCC theo độ dày và khổ, hãy liên hệ Giá Thép Hôm Nay.